In het Initiatieven Collectief feuilleton delen initiatiefnemers hun kennis en verhalen en geven middels een vraag het stokje door. Deze week deel 10: DNKRS
Degene die het stokje aan ons doorgaf was Tanja Stigter van De Buitenklas, waarvoor dank. Tanja legde het volgende aan ons voor: ‘Onze vraag gaat over intrinsieke motivatie. Hoe is jullie begeleiding bij het ontdekken waar iemand op ‘aan’ gaat en hoe trekken jullie dit door in de verdere ontwikkeling?’ We gaan hier graag op in.
Ontdek hoe je je vleugels kunt uitslaan
Van jongs af aan laten mensen iets moois zien: de drang om te spelen, te ontdekken en de wereld te begrijpen. Kinderen hebben geen beloning nodig om te leren lopen, bouwen of vragen te stellen – ze doen het gewoon, omdat ze nieuwsgierig zijn. Dat is intrinsieke motivatie: iets doen omdat je het zelf wil, niet omdat het moet.
Die natuurlijke motivatie blijft groeien wanneer er in elk geval drie dingen op hun plek zijn: ruimte om zelf keuzes te maken (autonomie), het gevoel dat je ergens beter in wordt (competentie) en je verbonden voelen met anderen (relatie). In zo’n omgeving durven mensen te proberen, staan ze zichzelf toe om fouten te maken en opnieuw te ontdekken.
Maar die motivatie kan ook kwetsbaar zijn. Als iemand weinig keuzevrijheid ervaart, zich niet competent voelt of zich niet gezien en begrepen voelt, kan die innerlijke drive langzaam verdwijnen. Dat zie je bijvoorbeeld bij kinderen die niet goed binnen het schoolsysteem passen, of wanneer er thuis of op school weinig begrip is voor hoe iemand leert of denkt. Wat eerst vanzelf ging – nieuwsgierig zijn, vragen stellen, proberen – kan dan plaatsmaken voor onzekerheid, frustratie, afhaken, of alleen nog iets doen ‘omdat het moet’.
In onze groepen creëren we de voorwaarden opnieuw. Geen focus op ‘meer stof’ of presteren, maar op wie iemand is als mens. Kinderen en jongeren ontmoeten anderen in wie zij zichzelf herkennen, ervaren erkenning en krijgen meer inzicht in hun eigen denken en voelen. Er ontstaat vaak weer ruimte om te spelen, te ontdekken en zichzelf te zijn.
En precies daar gebeurt het. De motivatie hoeft niet ‘aangezet’ te worden – die komt weer tevoorschijn. Zodra iemand zich gezien voelt, ruimte krijgt om fouten te maken die horen bij groeien en ervaart dat je meer kunt dan je dacht, ontstaat er weer beweging.
Expliciet maken wat iemand van binnenuit motiveert
Door te luisteren, observeren, samen te reflecteren en te experimenteren met verschillende activiteiten, krijgen kinderen en jongeren steeds meer zicht op waar zij energie van krijgen en wat bij hen past. We helpen hen om dit onder woorden te brengen en te herkennen bij zichzelf.
Wat daarin ontdekt wordt, vormt vervolgens het vertrekpunt voor verdere ontwikkeling. We sluiten aan bij wat al van binnenuit beweegt en gebruiken dat als basis voor groei. Door hier steeds op terug te komen en eigenaarschap te stimuleren, blijft de intrinsieke motivatie niet alleen voelbaar, maar krijgt deze ook richting in het verdere ontwikkelproces.
Hoe dan?
De rode draad in onze groepen is de focus op zelfinzicht, emotieregulatie, identiteit, veerkracht, welzijn en het opbouwen van een gezond zelfbeeld. Hoe we dit concreet vormgeven, verschilt per groep.
Voor de groepen peuters/kleuters en de basisschoolleeftijd gebruiken we spel en opdrachten (die het creatieve, analytische en praktische denken aanspreken), om zelfvertrouwen te ontwikkelen en te leren omgaan met frustraties en uitdagingen. In de jongerengroepen werken we ook met uitdagingen, maar ligt de nadruk meer op inzicht in het eigen denken en gedrag, omgaan met perfectionisme en prestatiedruk, de balans tussen denken en gevoel en jezelf durven zijn. Jongeren leren veel van elkaars ervaringen door reflectie, uitwisseling en gerichte oefeningen. In de therapeutische groepen wordt doelgericht gewerkt, afgestemd op de hulpvraag van de kinderen of jongeren die deelnemen.
In de specifieke groep voor jongeren die niet naar school gaan, draait alles om opnieuw verbinden: met jezelf, met je omgeving en met wat voor jou belangrijk is. Er is ruimte voor ontmoeting en om samen met anderen te werken aan herstel en nieuwe perspectieven. We maken gebruik van stimulerende activiteiten, psycho-educatie en therapeutische begeleiding. Er is veel aandacht voor autonomie. Hoe zo’n groepsbijeenkomst eruitziet en wat er gedaan wordt, wordt grotendeels bepaald door de groep zelf en komt voort uit… intrinsieke motivatie.
Een impressie vanaf de zijlijn bij een groep voor primair onderwijs: Hoe warm kan kou zijn?
Graag geven wij het stokje door aan Steunpunt Zorg & Onderwijs Fryslân. Onze vraag is: Wat kunnen andere provincies of gemeenten leren van jullie onderwijs-zorgarrangementen (met betrekking tot samenwerking onderwijs/zorg en co-financiering)?
DNKRS
Bij DNKRS ontdekken hoogbegaafden hoe zij hun vleugels uit kunnen slaan. Via stimulerende groepsprogramma’s leren ze zichzelf beter begrijpen en hun krachten benutten. Ook ervaren zij verbinding met gelijkgestemden. Ouders, scholen en werkgevers ondersteunen we met advies en trainingen.
Met onze jeugdhulp willen we onvoorwaardelijk bijdragen aan het recht op ontwikkeling. We werken graag samen met jeugdhulpverleners die, net als wij, een brug slaan tussen zorg en onderwijs.
Initiatieven Collectief
In Nederland is een groeiend aantal initiatieven die zich inzet voor thuiszitters. Allemaal hebben ze één gemene deler: ze hebben passende routes ontwikkeld voor jongeren voor wie de ontwikkeling binnen onderwijs of zorg niet of onvoldoende plaatsvindt. In het Initiatieven Collectief bundelen we de krachten van deze initiatieven. Met als belangrijkste doel: voor iedere jongere een passende ontwikkelroute.
Het Initiatieven Collectief gelooft dat iedere jongere recht heeft op ontwikkeling en dat hier meerdere routes voor nodig zijn. Routes die er wél zijn, bottom-up in de praktijk ontwikkeld. Inmiddels hebben duizenden kinderen in de loop der jaren zo de weg teruggevonden naar een betekenisvol leven.