‘Ik kom wel even bij je’

De meester haalt zijn hand van de muis, kijkt even geruststellend naar Jake en staat rustig op. Jake voelt direct een golf van opluchting door zijn lijf. Dit was hij helemaal niet gewend op zijn vorige school. Daar moest hij wachten tot de timer ging, of zei de meester dat Jake dan maar even bij hém moest komen. Maar dat vond Jake eigenlijk verschrikkelijk. Opstaan van zijn stoel, terwijl de andere kinderen bleven zitten, naar de leraar lopen en bij het bureau gaan staan, zichtbaar voor iedereen. Nee, hoe anders is dit. De meester zit gehurkt bij Jake en legt hem nog eens zachtjes de opdracht uit. En Jake voelt; wanneer hij het nog steeds niet begrijpt, zal de meester het nóg eens uitleggen. Het is een gevoel van er onvoorwaardelijk voor hem zijn en ook voor de andere kinderen.

Er zijn momenten in je schoolperiode die je als kind nooit meer vergeet. En dan heb ik het niet over een cijfer op je toets, de uitleg van rekenen of de schoolregels.

Nee, het zijn specifieke gebeurtenissen zoals deze, die zich nestelen in je emotionele brein. Een ruzie met je beste vriend, je eerste verliefdheid of zo’n zin van je leerkracht. Een moment dat je met je meedraagt, waar je later aan terugdenkt op kwetsbare momenten. Er wordt wel eens gezegd: ‘Een kind onthoudt niet de rekenles, maar wél het gevoel dat hij erbij had’.

‘Ik kom wel even bij je’. Een zin zonder oordeel, zonder haast en zonder verwachtingen, maar enkel een beweging van leraar naar kind. En dát voelt het kind.

In het onderwijs zijn we inmiddels heel druk geworden met vooruit kijken. Met plannen, organiseren, overleggen, toetsen en afstemmen. Met kijken waar een kind aan moet voldoen om in een groep te passen. Met nadenken over hoe het allemaal nog inclusiever kan. En door al die drukte vergeten we wellicht dat ieder kind een uniek wezen is met een eigen binnenwereld, door dat vooruit kijken missen we wellicht het hier en nu. We vragen onbewust aan kinderen om ook vooruit te kijken, te plannen en mee te gaan in ons ritme.

Ik denk dat het andersom juist beter werkt. Dat wij ons voegen naar het kind. Niet per se het kind naar het systeem willen trekken, maar liefdevol de school naar het tempo van het kind brengen. En dat vereist vertraging.

‘Ik kom wel even bij je’ is een krachtige zin in de klas, wanneer je merkt dat een kind worstelt met zichzelf of met de lesstof. En vroeger, en dat is helemaal nog niet zo lang geleden, ging de leraar zelfs regelmatig op huisbezoek. Niet alleen om te weten wie er eigenlijk in de klas zat, maar ook om erachter te komen wat belangrijk is voor de ouders en voor het kind. Het leverde een schat aan informatie op en het versterkte de band tussen ouders en school. Mijn eigen meester plande het huisbezoek vroeger bij mijn ouders trouwens altijd als laatste, maar dat had denk ik vooral te maken met het borreltje dat standaard bij ons geschonken werd.

In de meeste gevallen zijn we er helaas mee gestopt, de huisbezoeken, want het is veel te druk. De jaarplanning wordt al vóór de zomervakantie vastgesteld tot en met de laatste vergadering en daarin zie je al hoe vol je komende jaar zit. Daar is geen ruimte voor ook nog eens een huisbezoek, laat staan voor elke leerling!

Zowel in het reguliere als in het cluster 4 onderwijs ben ik situationeel enkele malen thuis, in gezinshuis of instelling geweest bij een kind. Het versterkte altijd de relatie met kind én met ouders of verzorgers en het betaalde zich dubbel en dwars terug op school. De geïnvesteerde tijd van het bezoek leverde tijdswinst op door het minder hoeven maken van incidentregistraties of door minder tijd te verliezen aan extra oudergesprekken, maar het leverde ook een veel betere sfeer op in de groep. In goed overleg met mijn team heb ik ook wel eens een vergadering laten schieten ten behoeve van een huisbezoek. Een krachtig signaal dat het kind daadwerkelijk voorop staat.

Het werkt, omdat er liefde in zit, de grote krachtbron van het bestaan. Het gaat namelijk niet over ‘meer doen’, maar over ‘meer zijn’.

Ik kom wel even bij jou. Een actie die niet voelt als een actie, maar als een daad van verbindende professionaliteit, van ondersteunende begeleiding, van compassievolle benadering. Ik kom wel even bij jou, zodat jij daarna het vertrouwen zult hebben om ook bij mij te komen wanneer je dat nodig hebt.

Bart Heeling